Piet en Greet uit Eenrum willen zelf beslissen hoe hun leven eindigt. Ze hopen dat het nieuwe kabinet hen gaat helpen

Nee, ze hebben nu geen plannen om een einde aan hun leven te maken. Maar dat jaar nadert wel. En als het zover is, willen ze zelf beslissen op welke manier hun leven eindigt. Piet (78) en Greet (76) Jansen uit Eenrum maken zich sterk voor het zelfbeschikkingsrecht van ouderen om een einde aan het leven te maken als ze dat willen. “Als het leven niet meer leuk of zinvol meer is, dan vinden wij het zinloos door te leven.”

Het zit Piet Jansen zo hoog dat hij een paar weken geleden een brief stuurde naar het Dagblad van het Noorden. Mensen moeten weten dat veel ouderen met deze vraag kampen, vindt hij. Hij kreeg na de ingezonden brief meerdere steunbetuigingen uit de hele provincie. Samen met zijn vrouw heeft hij de stille hoop gevestigd op het nieuwe kabinet. “VVD en D66 zijn liberale partijen, daar moet iets mogelijk zijn.”

Discussies

Directe aanleiding voor Piet Jansen om in de pen te klimmen waren de gesprekken in de landelijke politiek over bezuinigingen in de zorg. “Ik hoorde al die discussies aan. Er worden allerlei voorstellen gedaan die niet zoveel uithalen. En dit levert wel een enorme bezuinigingspost op. Maar los hiervan: ik merk onder leeftijdsgenoten in mijn eigen omgeving dat er zoveel mensen alleen maar lijden en die letterlijk zitten te wachten op de dood. Iemand uit mijn directe omgeving moest naar een verzorgingshuis in Bedum. Dat vond ze verschrikkelijk, ‘breng mij alsjeblieft naar het kerkhof’ zei ze.”

“Het is heus niet zo dat wij vinden dat iedereen die oud is maar weg moet”, vult Greet aan. “Iedereen maakt een eigen keuze. Zo moet dat ook zijn.” Piet: “Het gaat om de zelfbeschikking van je eigen persoon. We hebben het niet over anderen.”

Uitzichtloos

Ze hebben een mooi leven gehad, vinden ze beiden. Piet als leraar aan Het Hogeland College, Greet met kantoorwerk en allerlei andere werkzaamheden. Beiden hebben veel vrijwilligerswerk gedaan. Piet doet dat nog steeds bij de Notoaristoen. Greet maakt als hobby bloemen en figuurtjes van vilt, die ze zelf op Marktplaats verkoopt. Ze wonen al hun hele leven op het Hogeland, ze hebben kinderen en kleinkinderen. Greet: “Ze snappen dat wij er zo in staan. Maar we hebben het er niet constant over, we willen ze er ook niet te veel mee belasten.” (verhaal gaat door onder de foto)

(figuurtjes van vilt die Greet Jansen heeft gemaakt. Greet wilde zelf liever niet op de foto © Omroep Het Hogeland/Eemsdelta

Zelf regelen

Ze zijn zelf op leeftijd, en dat geldt ook voor vrienden, familieleden en kennissen. Ze hebben in hun eigen omgeving gezien dat mensen soms ellendig aan hun einde komen. Greet: “We hebben het er ook met de huisarts over gehad. Die zegt dan eerlijk dat euthanasie niet mag, of het moet al uitzichtloos lijden zijn. Maar stel je nou voor dat ik kanker krijg en allerlei chemo’s moet ondergaan. Daar begin ik niet aan. Maar de enige keuze is dan om te stoppen met eten en drinken, daar kan de huisarts bij helpen. Wat is dat voor lijdensweg, het slaat nergens op vind ik.” 

Piet: “Je moet tegenwoordig van alles zelf doen. En datgene dat nou zo belangrijk is in je leven, dat mag je niet zelf regelen.”

Op tafel bij Piet en Greet ligt een uitgave van Relevant, een tijdschrift van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE). Ze hebben zich bij de vereniging aangesloten. In het blad wordt gerept over het initiatiefwetsvoorstel van D66. Het voorstel ‘Voltooid Leven’ wil regelen dat mensen vanaf 75 jaar die hun leven als voltooid zien, hulp kunnen krijgen van een levenseindebegeleider. Er moet dan wel aan een aantal voorwaarden worden voldaan, zoals een minimum bedenktijd van zes maanden.

Kopjes koffie

“Een levenseindebegeleider bestaat nu nog niet, daar moeten mensen eerst voor worden opgeleid”, zegt woordvoerder Rob Edens van de NVVE. Voordat het eventueel tot een wet komt moet er eerst meer draagvlak binnen de politiek komen, verwacht Edens. “Er worden door betrokkenen heel veel kopjes koffie gedronken momenteel. De kosten voor de maatschappij van de zorg voor ouderen mogen trouwens nooit een rol spelen bij een vrijwillig levenseinde, dat zullen wij als vereniging nooit beweren. Maar wij vinden wel dat je principieel over je eigen leven gaat. Als je er goed over hebt nagedacht en het is écht wat je wilt, dan moet je hulp kunnen krijgen om te sterven.”

Kritische geluiden

Een meerderheid van de Nederlanders vindt dat er ruimere mogelijkheden moeten komen voor mensen die levensmoe zijn om hun leven te beëindigen, blijkt uit cijfers van het CBS.

Maar er zijn ook kritische geluiden, vanuit artsenorganisatie KNMG bijvoorbeeld. Want welk signaal geef je af als maatschappij als je het ouderen makkelijker maakt om zelf uit het leven te stappen? 

 “Het voorstel introduceert een leeftijdsgrens van 75 jaar, waarmee het signaal wordt afgegeven dat het leven van ouderen minder waard is dan dat van jongere mensen”, schrijven de artsen op hun site. “Dit kan de kijk op ouderdom negatief beïnvloeden en gevoelens van onveiligheid en overbodigheid bij ouderen versterken. Ouderen kunnen ook het gevoel krijgen dat ze zich moeten rechtvaardigen waarom ze geen gebruik maken van deze wet. Zeker in een tijd waarin de ouderenzorg onder druk staat vinden wij dit zeer ongewenst. We zien de leeftijdsgrens van 75 jaar verder als een ongerechtvaardigde vorm van leeftijdsdiscriminatie.”

Piet Jansen: ‘Ik snap dat mensen bang zijn voor een glijdende schaal. Het is een lastig onderwerp. Waar leg je de streep? Maar wij blijven erbij: wij willen hier zelf over gaan.” Heel  optimistisch is hij niet voor de korte termijn. “In de politiek zijn het juist de mensen van middelbare leeftijd die hierover beslissen. Zij ervaren niet hoe het is om oud te zijn en allerlei dingen niet meer te kunnen.”

Praten over zelfmoordgedachten kan anoniem via de chat op www.113.nl of bel 113 (gebruikelijke telefoonkosten) of 0800-0113 (gratis).