Bolt verkoopt zijn kotter: ‘De strop wordt steeds wat strakker getrokken’

Bolt is gaan zitten in de kajuit van de ZK14 Emma. Koffie voor zich. Honderden, wie weet duizenden uren bracht hij hier door in de kajuit van de garnalenkotter. Varend in de wateren boven de wadden, vissend op garnalen.

Iedere zondagavond werd de Scania-dieselmotor gestart voor opnieuw een week op zee, waarvan Bolt en zijn bemanning dan meestal vrijdags terugkeerden in de haven van Lauwersoog.

Daar werd de vangst gelost op de kade van de visafslag, de netten hersteld en wat klein onderhoud verricht. Dan was er hooguit een dag vrij, want aan het einde van het weekend voer de Emma opnieuw uit, het ruime sop op. Week in week uit ging het zo, bijna veertig jaar lang.

Niet meer de hectiek
‘Garnalenvissers varen dag en nacht, 24 uur aan een stuk door’, vertelt Lammert aan boord van het schip dat afgemeerd ligt aan de steiger in de haven van Lauwersoog. ‘Je vist twee uur, dan haal je de netten op en zet je de verwerking aan boord aan. Soms, wanneer het hard gaat met vissen, kom je een hele dag niet aan rusten toe.’

Maar sinds november staat het leven van Lammert Bolt (54) niet langer in het teken van vissen en is die hectiek voorbij. Hij heeft zijn kotter verkocht aan Willem Jan Visser, een energieke Fries van 37 jaar uit Wouterswoude die volop brood ziet in de garnalenvisserij.

Familietraditie eindigt

Het besluit van Bolt maakt een eind aan een familietraditie die zes generaties terug gaat. Zijn overgrootvader begon in de schelpenvisserij, net als zijn opa. Lammerts vader stapte later over op zeevissen en gaf dat door aan zijn beide zoons.

Ondanks de emotionele lading van het besluit te stoppen reageert Bolt tamelijk nuchter. ‘Ik ben me ervan bewust, maar ik voel geen druk of verplichting richting mijn familie om de traditie voort te zetten.’

‘Mijn vader heeft er wel alles voor over gehad om mij en mijn broer de kans te geven visser te worden’, vertelt Bolt. ‘Maar hij liet ons vrij in de keuze.’

Rechtstreeks van school op de kotter
Lammert Bolt koos er zelf voor om, koud uit de schoolbanken, plaats te nemen achter het stuurwiel van de kotter van zijn vader, de voorganger van de ZK14. Maar nu is het mooi geweest. Een besluit dat Bolt even overtuigd heeft genomen als toen hij als tiener aan boord stapte.

Een neef van Lammert stopte twee jaar geleden ook al met vissen. Alleen Lammerts broer Tamme en een neef van Lammert vissen nog.

Het is tekenend voor wat er in de garnalenvisserij gebeurt. De garnalenvloot is krimpende, veel kotters worden verkocht, gekocht of gesloopt.

Krimpende vloot
Voor de recente saneringsregeling schreven zich tientallen garnalenvissers vrijwillig in. De vissers krijgen van de overheid een bedrag gebaseerd op de grootte van hun schip en het aantal zeedagen. Door oudere, vervuilende schepen uit de vaart te nemen verduurzaamt de vissersvloot en worden natuurdoelen ingevuld.

De inschrijving sloot op 1 november en de verwachting is dat ook zo’n tien Zoutkamper garnalenkotters uit de vaart en naar de sloop gaan. Landelijk zal de garnalenvloot van 160 kotters met dertig tot veertig schepen krimpen.

Bolt kijkt uit het raam van de kajuit en wijst. Hij telt een stuk of zes kotters die nu nog dobberen in het water van de haven maar binnenkort in oud ijzer veranderen.

‘Een droevige geschiedenis’, vindt Bolt. ‘Vooral voor jonge vissers die een toekomst voor zich zagen.’ Het is ook spijtig, vindt Bolt, omdat met het verdwijnen van de vissers er ook cultuur verloren gaat.

Geen opvolgers
Zelf tilt Bolt er niet verschrikkelijk zwaar aan. ‘Bedrijfseconomisch had ik nog wel een paar jaar door kunnen varen’, zegt hij. Momenteel leveren de torenhoge garnalenprijzen van tot veertien euro per kilo zelfs een prima boterham op.

Maar opvolgers waren er niet, want Bolts kinderen zien een toekomst aan boord niet zitten. En de toegenomen druk en onzekerheid begon ook te knagen.

Telkens opnieuw zag Bolt visgronden verdwijnen. De natuur moest er beschermd worden of er verrezen windmolenparken. Ook nu dreigt een groter deel van de Waddenzee tot verboden terrein voor de vissers te worden verklaard.

Vissers botsen met natuurbelangen
Want zeggen de natuur- en milieuverenigingen, het vissen met sleepnetten door de garnalenkotters verstoort de bodem en alles wat er leeft in het Natura2000-gebied. Bolt houdt er een andere mening op na: ‘Wanneer er twee keer eb en vloed overheen is geweest zie je echt niks meer van de sporen van de boomkor.’

Het voelt alsof de strop telkens wat strakker wordt getrokken, vindt Bolt. ‘Vissen is niet minder leuk geworden, maar wel moeilijker.’

‘Het is goed dat er regels zijn, maar de ’groene wind’ die is gaan waaien is vrij frustrerend en leidt tot doorgeschoten regelgeving en sluiting van rijke visgronden.’

Dat niet alleen, wetgeving gaat ook gepaard met hoge investeringen. Ruim twee jaar geleden kocht Bolten een nieuwe motor plus katalysator om aan de emissie-eisen te voldoen. ’Dan zit je toch gauw op zo’n 130.000 euro.’

Verdere afsluiting van gebieden in de Waddenzee en Noordzee jaagt vissers naar andere delen van de Noordzee, de Duitse Bocht vooral. Waar ze moeten vechten om een plekje met Duitse garnalenvissers die de ZK14 en andere Nederlandse kotters liever zien gaan dan komen.

Vroeger meer vrijheid
‘Vroeger kon je vrijuit vissen’, haalt Bolt zijn herinneringen op. ’Er was geen quotum, echt alles was vrij. Iedereen begon met een botter, dat werd later een grotere boomkotter en de motoren in de boomkorvisserij werden steeds sterker. Eigenlijk had iedereen wel moeten zien dat dat niet goed zou gaan. Het is ook goed dat er regels kwamen om de vlootexpansie te remmen.’

En eerlijk is eerlijk, de drive is bij Bolt na zoveel jaren vissen ook wat minder sterk geworden. ‘Het was altijd knallen, knallen, knallen… Als je visserman bent, dan wil je toch zoveel mogelijk vangen. Vroeger was ik soms niet te genieten wanneer de buurman meer kilo’s meebracht. Met de jaren word je wat rustiger en het gevoel telkens de beste te willen zijn is wel wat gesleten.’

Kalmer aan
Die instelling leverde Bolt veel op, zelfs in mindere garnalenjaren draaide hij nog een ‘mooie plus’. Verkoop van de garnalenkotter was dan ook geen financiële noodzaak, maar kwam vooral voort uit de wens het wat kalmer aan te willen doen. De puzzelstukjes vielen op hun plek toen Willem Jan Visser zich meldde. Diens kleinere en oudere kotter wordt via de saneringsregeling binnenkort gesloopt.

Bolt is blij dat hij Visser als opvolger heeft gevonden. De ZK14 is bij hem in goede handen, zegt Bolt.

Dan berustend: ’Het is goed zo.’

De ZK14 wordt nu ZK16. De nieuwe eigenaar Willem Jan Visser heeft het schip herdoopt tot Semper Fidelis: altijd trouw.

Wat Lammert Bolt het meest gaat missen? De vrijheid, antwoord hij zonder na te denken. ‘En met mooi weer de zon zien opkomen boven het water.’

Want laten we wel wezen, benadrukt Bolt. ‘Ik vind het vissen nog steeds ontzettend mooi.’