Inwoner van Garrelsweer blikt terug op gesprek met de koning: ‘Bij de versterking van woningen wordt vooral veel langs elkaar heen gepraat’

Hij was een van de bewoners die eind januari in Zeerijp aanschoven bij een gesprek met koning Willem-Alexander en Nationale ombudsman Reinier van Zutphen over de gevolgen van de gaswinning. Jos Leuveld uit Garrelsweer is voorzitter van het Actieteam Aardbevingen Garrelsweer en lid van de bewonersadviesraad van de Nationaal Coördinator Groningen (NCG). Nu het gesprek met de koning en ombudsman enigszins is bezonken, hoe kijkt Leuveld dan naar de versterkingsoperatie?

Volgens hem gaat er in de communicatie tussen bewoners en NCG iets mis. Dat is op te lossen, maar dat vergt wel iets van ons allen. In de eerste plaats is er te weinig aandacht voor de brede groep mensen die te maken krijgt met de versterking of sloop van hun woning, lucht Leuveld zijn hart. “De hele extreme gevallen krijgen aandacht. Dat is terecht. Maar eigenlijk is het voor iedereen van wie het huis versterkt moet worden een loeizwaar traject”, zegt Leuveld tijdens de podcast Wad’n Land! in de L’Hopster Dorpsbrouwerij in Loppersum. (foto gaat verder onder de tekst)  

In de tweede plaats gaat het mis in de communicatie tussen NCG en bewoners. “Bewoners hebben heel veel stress. Ze zitten al tien jaar te wachten en horen allerlei spookverhalen. Ze hebben een gevoel van onveiligheid, in de zin dat je bang bent dat je je dak op je hoofd krijgt. En er is onzekerheid: wat gaat nou gebeuren en wanneer. En er is een gevoel van onrechtvaardigheid. De combinatie van die factoren zorgt er voor dat bewoners, in verschillende mate, ontzettend gestressed beginnen met een versterkingsdossier.”

Een beetje snel
Wat dan niet helpt, zegt Leuveld, is dat een NCG heel praktisch aan de slag gaat. “Ze hebben een opdracht vanuit de overheid dat ze huizen moeten versterken. En een beetje snel graag. Het moet aan technische, juridische en financiële eisen voldoen. Het resultaat is dat de NCG heel veel procedures bedacht heeft.”

Maar dan sla je wel een belangrijke stap over, zegt de inwoner van Garrelsweer. “Want aan de andere kant heb je de bewoner die er heel emotioneel in zit. Dat past niet bij elkaar. Dat wringt. De NCG werkt als een hele technische uitvoeringsinstantie, en de bewoner komt pas op plek vier of vijf. Ik zei dat ook tegen de koning. En die maakte de uitstekende opmerking van ‘maar geldt dat niet voor elke uitvoeringsorganisatie?’. Want bij de toeslagenaffaire zie je hetzelfde stramien.” (foto gaat verder onder de tekst)  

Frictie
En hoe komen we hier uit? Leuveld: “Ik denk dat we meer moeten beseffen dat waar bewoners behoefte aan hebben en de opdracht die de overheid meegeeft aan de NCG, dat daar die frictie tussen zit. Daar is niet veel aan te doen. Dat is zo. Wat we zouden moeten doen is dat beide kanten zich moeten realiseren dat dat verschil er ís. Bewoners moeten proberen niet in de weerstand te schieten en tegenover de NCG te gaan staan. En de NCG zou zich anders op moeten stellen.”

Van dat laatste heeft Leuveld genoeg voorbeelden. “Als je als bewoner aan de beurt bent komen ze eigenlijk een beetje binnen van ‘nou mijnheer of mevrouw, we hebben geconstateerd dat uw huis niet veilig is en we komen u vertellen wat we daar aan gaan doen’. En dat is natuurlijk een hele rare openingszin. Wat ze zouden moeten doen is binnenkomen en zeggen ‘we hebben geconstateerd dat uw huis niet veilig is, en we willen graag met u praten over wat we daar aan kunnen doen’. Dan doe je het samen. Dat zou geweldig helpen aan het begin van het traject.”

Majesteit
Hoe was het trouwens om zo’n gesprek met de koning mee te maken? Leuveld: “Het is verbluffend hoe hij dat doet. In no time is er gewoon een ontspannen sfeer aan tafel. Hij luistert heel goed. Is goed voorbereid.” En van een klemmend protocol was geen sprake, zegt hij, “Vooraf hou je je bezig met ‘hoe spreek ik hem aan en zo’. Ik heb geleerd dat de term majesteit is. Dat woord is niet gevallen.” 

Het hele gesprek met Jos Leuveld hoor je hier: