Ministerie overvalt Het Hogeland met claim op gronden Eemshaven voor kerncentrales: ‘Als een dief in de nacht’

Het Ministerie van Klimaat en Groene Groei heeft een claim gelegd op landbouwgrond in de Eemshaven voor de mogelijke komst van twee kerncentrales, zonder de gemeente daarover vooraf te informeren. Wethouder Eltjo Dijkhuis van Het Hogeland heeft daar ‘goed de pest over in’. Niet alleen omdat de claim volgens hem indruist tegen beloftes die het Rijk aan het Noorden heeft gedaan, maar ook de manier waarop het gebeurt. “Wat hier gebeurt is als een dief in de nacht over de ruggen van Groningers een operatie uitvoeren waarvan het Rijk gezegd heeft dit niet te zullen doen.” 

De claim houdt in dat het Rijk een beroep doet op de Wet Voorkeursrecht. Dat betekent dat de overheid het eigenaren van gronden verbiedt om hun land aan anderen te verkopen. Het Rijk heeft recht op eerste koop, tegen een marktconforme prijs. Voorkeursrecht wordt ingezet om bijvoorbeeld speculatie of versnippering van gronden te voorkomen.

Eigenaren van de landbouwgronden in de Eemshaven die te maken krijgen met het voorkeursrecht hebben inmiddels een brief gekregen van het ministerie waarin melding wordt gemaakt van het voorkeursrecht. Het inzetten van dit recht vergt maanden van voorbereiding.

Volslagen verrassing

Wethouder Eltjo Dijkhuis kreeg vandaag een telefoontje van Jo-Annes de Bat, staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei. Daarin werd het voorkeursrecht aangekondigd. En dat kwam voor Dijkhuis als een verslagen verrassing. Dat heeft hij de staatssecretaris ook laten weten. “We hebben in de afgelopen maanden vaak overleg gehad met het ministerie. Soms wel wekelijks. En nooit hebben ze iets over het inzetten van het voorkeursrecht gezegd. ‘Oh ja’, zei de staatssecretaris tijdens het telefoontje, ‘ik heb jullie nog iets niet verteld’.”

(wethouder Eltjo Dijkhuis © Omroep Het Hogeland/Eemsdelta)

De claim op de gronden in de Eemshaven betekent nog niet dat al vaststaat dat er een of twee kerncentrales in de haven komen. Ook Terneuzen is voor het kabinet nog in beeld. De Maasvlakte en Borssele zijn om technische en financiële redenen waarschijnlijk afgevallen.

‘Groene economie weggedrukt’

De provincie en Het Hogeland zijn in onderhandeling met het Rijk over de toekomstige aanlanding van stroomkabels van de windenergieparken op zee. Het Noorden wil graag dat dertig procent van die stroom via de Eemshaven binnenkomt. Groningen kan dat dan weer gebruiken voor de ontwikkeling van groene energie en groene chemie, zoals waterstof.

Dijkhuis vraagt zich hardop af of de plannen voor die groene economie nog wel door kan gaan als er ook nog eens een of twee kerncentrales bijkomen. “Dit is in het kader van Nij Begun gewoon afgesproken, en dat wordt nu weggedrukt”, zegt Dijkhuis. “Wij vinden het onbegrijpelijk dat dit nu zo gebeurt.”

Voor de provincie en Het Hogeland is de strijd nog niet gestreden. Dijkhuis wil onder anderen snel in gesprek met landeigenaren en omwonenden van de Eemshaven en met fracties in de Tweede Kamer. Hij heeft weinig vertrouwen in gesprekken met het ministerie. “Het contact is elke keer plezierig maar er wordt niet geluisterd.” 

Aan het einde van dit jaar wordt een definitieve locatiekeuze voor de twee kerncentrales verwacht.