Droogte: ook andere regio’s kijken nu met begerige ogen naar ‘ons’ IJsselmeer

Waterschap Noorderzijlvest merkt dat de landelijke druk op zoet water toeneemt. En dat gaat gevolgen hebben voor het Noorden, waarschuwt het waterschap. Nu gebruiken voornamelijk noordelijke provincies het zoete IJsselmeerwater, maar ook andere regio’s kijken inmiddels met dorstige ogen naar deze enorme zoetwaterbuffer.

Het gaat dan om regio’s die normaal gesproken zoet water onttrekken aan de grote rivieren, zoals de Rijn. Nu in die rivieren record lage waterstanden gelden, wordt gekeken naar alternatieve bronnen voor zoet water. Zoals het IJsselmeer. De huidige provincies die water aanvoeren uit het IJsselmeer zijn Noord-Holland, Flevoland, Overijssel en de drie noordelijke provincies. Het meer wordt in waterschapskringen ook wel ‘de regenton’ van het Noorden genoemd. 

“Eén IJsselmeer verdelen over noordelijk gelegen provincies is iets anders dan over een groter deel van Nederland”, constateert waterschapsbestuurder Eisse Luitjens van Noorderzijlvest. “Steeds meer regio’s zijn afhankelijk van hetzelfde water, en dat vraagt om scherpe keuzes, solidariteit én eerlijkheid over de gevolgen voor ons eigen gebied.”

Betere waterkwaliteit

De noordelijke waterschappen gebruiken IJsselmeerwater om hun waterstanden op peil te houden. Anders verdrogen dijken en natuurgebieden. Ook wordt het water door boeren gebruikt om te beregenen in droge perioden, en zorgt de aanvoer van het zoete water voor een betere waterkwaliteit.

Het water komt via Friesland onze provincie in, waarna Noorderzijlvest het doorsluist naar buurwaterschap Hunze en Aa’s. Tijdens droge perioden kan de inlaat van IJsselmeerwater naar Groningen oplopen tot meer dan tienduizend liter. Per seconde. 

Grenzen

Een eventuele herverdeling van het IJsselmeerwater is trouwens niet dé oplossing voor het droogteprobleem, waarschuwt Luitjens. Door klimaatverandering krijgen we vaker te maken met droogte. Dat kunnen de waterschappen en Rijkswaterstaat niet zelf oplossen. Want ook een herverdeling van water loopt uiteindelijk tegen grenzen aan.    

Daarbij:  als het waterschap voldoende zoet water voor het eigen werkgebied wil opslaan in het watersysteem, dan moet het peil van het Lauwersmeer met 80 tot 180 centimeter worden verhoogd. Of het boezempeil moet minimaal een halve meter hoger. Luitjens: “Deze ingrepen zijn technisch niet altijd mogelijk en kosten daarnaast veel geld. Wij zijn ons steeds meer bewust dat technische interventies niet meer de oplossing zijn en dat we ons in de toekomst moeten focussen op leren om gaan met droogte”.

Ook droogtecoördinator Hannah ter Steege van waterschap Noorderzijlvest weet dat de discussie over het breder inzetten van IJsselmeerwater speelt. “Maar er ligt nog geen voorstel en er is nog geen planvorming. Het zijn ideeën. Maar het is wel zo dat als je zo’n grote bak met water hebt en er ontstaan problemen met droogte, dan zou ik als het Westen van het land ook naar het IJsselmeer gaan kijken.”

Dat komt volgens Ter Steege mede omdat het IJsselmeer dienst doet als een soort regenton. “Het is een buffer, je kan daar water langer vasthouden dan bijvoorbeeld in de Rijn.”

Maar als andere regio’s iets willen, moet dat wel breed worden afgestemd, zegt Ter Steege. “Dat valt niet binnen de geldende afspraken wie welk water krijgt.”

Kleigrond

In vergelijking met andere regio’s in Nederland valt het met de gevolgen van de droogte in Groningen nog mee, constateert Noorderzijlvest. Er is hier wat meer regen gevallen dan in andere provincies en het water wordt hier in de kleigrond beter vastgehouden dan in zandgrond. Ook hebben de waterschappen in het Noorden in de afgelopen jaren maatregelen genomen om water langer vast te kunnen houden. Een beregeningsverbod is daarom (nog) niet aan de orde, wel drukt Noorderzijlvest inwoners op het hart juist in deze tijd extra zuinig te zijn met water. ‘Elke druppel telt.’