‘Unieke dijk bij Bierum toonaangevend voor toekomst van Nederland’

Bij Bierum is vrijdagmiddag de Dubbele Dijk officieel in gebruik genomen met het openzetten van de getijdenduiker, een soort betonnen koker in de zeedijk. Het bijzondere experiment moet Groningen beschermen tegen de stijgende zeespiegel door de natuur juist het werk te laten doen. Het heeft wel veel meer gekost dan begroot.

Het principe van de Dubbele Dijk is uniek in Nederland. Via de getijdenduiker stroomt het zeewater nu gecontroleerd de polder in. Dat water neemt slib mee uit de Eems-Dollard. Doordat dit slib tussen de dijken bezinkt, groeit de bodem vanzelf mee met de stijgende zeespiegel.

Tegelijkertijd verbetert de waterkwaliteit, ontstaat er nieuwe waternatuur en is er plek voor zilte landbouw. Een tweede, achterliggende dijk zorgt ervoor dat het achterland droog blijft, meldt RTV Noord.

Gedeputeerde Leo Wenneger verrichtte de openingshandeling met bestuurder Eisse Luitjens (Waterschap Noorderzijlvest) en deltacommissaris Co Verdaas. Laatstgenoemde is enthousiast over de aanpak.

‘We staan aan de vooravond van een mogelijke zeespiegelstijging van meer dan twee meter’, legt hij uit. ‘Binnen een tweede dijk worden eb en vloed gecontroleerd binnengelaten en dat is een manier om Nederland veilig te houden. We hebben nu nog de tijd om te oefenen en die moeten we goed benutten.’

Idee met potentie

Volgens Matthijs Buurman van de provincie Groningen heeft dit Groningse idee potentie voor een groot deel van de Nederlandse kustlijn. ‘We hebben helemaal in het begin berekend dat we ongeveer tweehonderd kilometer kust in Nederland op deze manier kunnen versterken. Het zou heel mooi zijn als we dit op meer plekken kunnen toepassen.’

In het gebied bij Bierum komen drie dingen samen: waterveiligheid, natuur en nieuwe economie. Boeren en ondernemers experimenteren er al een paar jaar met aquacultuur. Denk hierbij aan de teelt van zeewier en schelpdieren, en gewassen die goed groeien op zoute grond.

De afgelopen zes maanden is het binnenstromen van het water al uitgebreid getest. En dat werkt goed, zegt Buurman. ‘Het mooiste was dat de natuur zich tijdens de testfase meteen begon te ontwikkelen. We weten al dat er voor zeewier en schelpdieren een goede markt is. Ondernemers gaan nu ontdekken hoe we dat op grotere schaal op land kunnen doen.’

Omstreden miljoenenproject
De Dubbele Dijk is niet louter een succesverhaal. Het project heeft in totaal bijna 36 miljoen euro gekost en dat is veel meer dan vooraf was ingeschat. Grootste pijnpunt was een pachtdeal van bijna acht miljoen euro voor 50 hectare grond van één landbouwbedrijf.

Omdat de provincie de boer niet wilde onteigenen, kreeg die een hele sterke onderhandelingspositie. De Noordelijke Rekenkamer oordeelde in 2022 vernietigend: er was veel te veel geld betaald voor de grond.

Tel daar stijgende bouwkosten bij op: bijna 9 miljoen euro extra voor de duiker én een verplichte herstelpost van zo’n 840.000 euro om het gebied in 2042 weer om te bouwen tot landbouwgrond. Daarmee gaat het project de boeken in als een van de duurste van de provincie.

Ondanks de financiële discussies rondom de aanloop, overheerst op de feestelijke opening vooral trots. ‘Groningen is op dit vlak nu echt koploper voor de lange termijn van heel Nederland’, zegt Verdaas. ‘Dat mag ook weleens gezegd worden.’