Zonder Tunnelroute geen uitvoering van afspraken uit Nij Begun

Gemeenten Het Hogeland en Eemsdelta en provincie Groningen dienen een zienswijze in op VAWOZ en roepen het Rijk op vast te houden aan gemaakte afspraken over windenergie-aanlanding in Eemshaven.

De overheden hebben een zienswijze ingediend op het ontwerpprogramma Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee (VAWOZ). In dit programma onderzoekt het ministerie van Economische Zaken geschikte locaties voor het aan land brengen van stroom en waterstof van toekomstige windparken op de Noordzee.

Uit het ontwerpprogramma blijkt dat het ministerie de Tunnelroute, een tunnel voor stroomkabels en waterstofleiding vanaf zee naar de Eemshaven, voorlopig niet als kansrijke optie ziet voor toekomstige windparken. Ook de Oude Westereemsroute wordt pas op langere termijn als mogelijkheid beschouwd. Daarmee blijft er voor nieuwe windparken geen aanlandingslocatie over in Noord-Nederland.

Volgens de overheden staat dat haaks op de afspraken die het Rijk met Groningen heeft gemaakt in het kader van Nij Begun.

Tunnelroute essentieel voor afspraken uit Nij Begun

In Nij Begun is afgesproken dat ongeveer een derde van alle windenergie van zee in de Eemshaven aan land moet komen. Als de huidige plannen doorgaan, komt alleen de stroom van windpark Doordewind in de Eemshaven aan land. Dat gaat om 4 gigawatt, aanzienlijk minder dan de ongeveer 23 gigawatt die nodig is om de gemaakte afspraken na te komen.

Gemeenten en provincie vinden daarom dat de Tunnelroute verder moet worden uitgewerkt. Wanneer het Rijk nu investeert in deze verbinding, kan in 2040 stroom van nieuwe windparken via de tunnel in de Eemshaven worden aangevoerd. Dat biedt kansen voor de ontwikkeling van de Eemshaven en Oostpolder en sluit aan bij de regionale ambitie om windenergie op zee te combineren met waterstofproductie. Dat is belangrijk voor de werkgelegenheid en de verduurzaming van industrie in onze provincie.

Eltjo Dijkhuis, wethouder gemeente Het Hogeland:

“Eemshaven is dé plek waar windenergie, waterstof en duurzame industrie samenkomen. Het kan niet zo zijn dat alle nieuwe windenergie van zee straks aan de westkust aan land komt en Noord-Nederland buiten spel wordt gezet. Dat druist in tegen de afspraken die met Groningen zijn gemaakt. De Tunnelroute is essentieel voor de toekomst van de Eemshaven, voor onze regionale economie én om heel Nederland in de toekomst van voldoende energie te voorzien.”

Breed verzet tegen kerncentrales in Eemshaven

In het ontwerpprogramma koppelt het ministerie de mogelijke bouw van twee nieuwe kerncentrales aan locaties waar stroom van zee aan land komt. De gemeenten Het Hogeland en Eemsdelta en de provincie Groningen, zijn tegen de komst van kerncentrales naar de Eemshaven.

Dat standpunt wordt breed gedeeld. De gemeenteraad van Het Hogeland sprak zich hier in 2024 opnieuw tegen uit met de motie Geen kerncentrale in Het Hogeland. Ook Provinciale Staten van Groningen namen meerdere moties aan tegen de komst van kerncentrales naar Groningen. Daarnaast heeft de Tweede Kamer verschillende moties aangenomen waarin het kabinet wordt opgeroepen geen kerncentrales in Groningen en de Eemshaven te realiseren.

De overheden hebben in eerdere zienswijzen eveneens aangegeven dat er geen aanleiding is om de Eemshaven als mogelijke locatie voor nieuwe kerncentrales te onderzoeken.

Kies voor het energiesysteem van de toekomst

De overheden willen de schaarse ruimte rond het Waddengebied benutten voor duurzame energie, vergroening en economische ontwikkeling. Daarbij horen investeringen in windenergie, waterstof, havenontwikkelingen en nieuwe verbindingen met Noord-Europa.

Opvallend is dat het Rijk de Tunnelroute in Groningen mede als onzeker beoordeelt, omdat vergelijkbare energietunnels nog niet eerder zijn gerealiseerd. Tegelijkertijd pleit netbeheerder TenneT voor de aanleg van twee grote elektriciteitstunnel onder de Westerschelde. Volgens de gemeenten en provincie laat dit zien dat tunnelverbindingen voor energie-infrastructuur juist steeds vaker als toekomstbestendige oplossing worden gezien. Bovendien is de tunnel goedkoper en sneller te realiseren dan nieuwe kerncentrales. De tunnel kan volgens het ontwerpprogramma in 2040 gereed zijn, terwijl een nieuwe kerncentrale naar verwachting pas rond 2050 operationeel wordt. De overheden roepen het Rijk daarom op om vast te houden aan de afspraken uit Nij Begun, de Tunnelroute verder uit te werken en te investeren in een toekomstbestendig energiesysteem waarin windenergie en waterstof centraal staan.