Tot op het bot: onderzoek naar skeletten in Rottum neemt nog ruim een jaar in beslag

De skeletten die zijn opgegraven in Rottum tijdens werkzaamheden aan een monumentale boerderij worden momenteel nauwkeurig onderzocht. Het evaluatierapport is net afgerond, waarbij onderzoekers nu overgaan op een grondige evaluatie. Daarbij kwamen bijzondere details aan het licht. Het totale onderzoek neemt volgens Lycens, die het project onderhanden neemt, nog ruim een jaar in beslag. Na het eindonderzoek worden de meeste skeletten naar het depot in Nuis, Westerkwartier, gebracht.

”Alles loopt vooralsnog volgens plan”, vertelt Adriana Bakker van Lycens. Als projectleider Archeologie is zij nauw betrekken bij het project in Rottum. ”We staan soms nog steeds versteld hoe bijzonder deze vondst wel niet is geweest.” Ter vergelijking: in Vianen werd in 2022 een massagraf ontdekt, maar daar werden ‘slechts’ 82 skeletten gevonden.

Monnikenwerk

Nadat de skeletten van de locatie in Rottum werden vrijgesteld, kwamen de botten bij Lycens terecht. Dit bedrijf voert namens de overheid grondwerkzaamheden uit, waarbij ze ook een afdeling in de archeologie hebben. Uiterst nauwkeurig werden alle vondsten onderzocht op bijvoorbeeld de locatie waar het skelet werd gevonden. ”Dat is ontzettend veel werk geweest. Zo hebben we van alle skeletten foto’s gemaakt die vervolgens worden opgeslagen in ons systeem. Gelukkig hebben we gedreven specialisten die zeer nauwkeurig te werk gaan.”

Op basis van dat eerste onderzoek is er een selectie gemaakt. ”Niet alle skeletten worden nu verder onderzocht”, vertelt Bakker. ”We hebben een selectie gemaakt waarmee we verder gaan. Bij die selectie is bijvoorbeeld rekening gehouden met de toestand waarin de skeletten werden gevonden.” Voor dat vervolgonderzoek worden alle vondsten naar Leiden vervoerd waar andere specialisten zich erover gaan buigen.

Zijligging of rugligging

Tijdens het eerste onderzoek vielen één specifiek detail in het bijzonder op: niet alle skeletten zijn in dezelfde houding gevonden. Zo ligt het ene skelet op de zij en weer een ander op de rug. ”Dat is erg interessant, want op die manier kunnen wij iets zeggen op de manier waarop iemand is overleden of begraven”, vervolgt Bakker.

Op basis van eerdere onderzoeken kan een rugligging bijvoorbeeld duiden op een respectvolle begraving vanuit de christelijke traditie. Daarentegen kan een ongebruikelijke juist duiden op een minder gunstige dood, bijvoorbeeld door rituelen of executies. ”Zover zijn wij nog niet, maar het zijn zeker aanknopingspunten voor het eindonderzoek.”

Medisch wonder

Een ander detail dat in het eindonderzoek wordt meegenomen, is het kloosterleven in Rottum. Van de dertiende tot en met de zestiende eeuw stond er namelijk een mannenklooster in het dorp, Klooster Juliana. ”Met dat in het achterhoofd kunnen we iets zeggen over ziektes of andere medische aandoeningen.”

Elke abdij had bijvoorbeeld een kruidentuin, waarin monniken planten kweekten om bijvoorbeeld wonden te genezen of koorts te verlagen. Daarnaast hadden de meeste kloosters een speciale ruimte voor zieken, waarbij monniken of armen uit de omgeving werden verzorgd.

Skeletten keren terug naar Groningen

Na het eindonderzoek in Leiden dat na verwachting zo’n anderhalf jaar in beslag neemt, keren de skeletten weer terug naar Groningen. ”De meeste skeletten komen terecht in het archeologisch depot in Nuis. Of een deel van de skeletten weer wordt herbegraven in Rottum is nog niet duidelijk. Daar moet nog een beslissing over worden genomen.”

Alle resultaten van het onderzoek naar de honderden skeletten worden verwerkt in een eindrapport en opgeschreven in een uitgebreid verhaal. Verder wordt er binnen Lycens nagedacht over educatieve doeleinden. Voor het zover is, wordt er tot op het bot onderzocht wat de mensen in die tijd aten, of ze rijk of arm waren en of ze uit de omgeving zelf kwamen.