Meningen lopen uiteen over eindberging radioactief afval

Is Groningen nou wel of niet in beeld als plek voor een kerncentrale of de opslag van kernafval? ‘Waarschijnlijk niet’, zegt een aantal deskundigen. ‘Wel degelijk’, zeggen anderen. Ze gingen maandagavond met elkaar in gesprek in de Puddingfabriek in de stad Groningen.

Door Jeroen Kunst

De informatieavond over de opslag van kernafval was een initiatief van Verenigd Front Kerngezond. Het doel van de bijeenkomst, waar onder meer beleidsmedewerker Jeroen Mutsaers van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een toespraak hield, was de circa vijftig aanwezigen te informeren over de eindberging van radioactief afval.

Zoutkoepels

Kernafval wordt momenteel bovengronds opgeslagen bij COVRA in Zeeland, maar deze opslag is tijdelijk, omdat het afval in de laatste fase moet worden opgeborgen in een zogenaamde eindberging. Volgens deskundigen zijn zoutkoepels daarvoor de meest geschikte oplossing en daarvan bevinden zich er een aantal in de provincie Groningen zoals in Onstwedde, Pieterburen en Bourtange. Of dit de beste oplossing is, daar zijn de meningen over verdeeld.

Internationaal verbod

’’We hebben wel eens gehoord, waarom schieten jullie het niet de ruimte in?’’, vertelde Mutsaers aan het begin van de avond. ’’Je kunt ook denken, we stoppen het in de zee, want de zee is groot genoeg. Dat deed Nederland tot de jaren zeventig, maar dat is internationaal verboden, dus dat doen we ook niet meer. Voor het hoogradioactief afval is de enige optie nog om het diep in de grond te stoppen. Dat doen we in Nederland aan de hand van twee geschikte aardlagen en dat is zout en klei. Hier in Groningen zit zout in de grond en daarom begrijpen we ook heel goed de onrust die hier is ontstaan.’’

Eindberging

In 2024 koos de Nederlandse regering voor een participatieve aanpak, omdat eindberging een behoorlijke impact heeft op de ruimtelijke ordening en de maatschappelijke onrust die dit met zich meebrengt. Dinsdag 17 maart ging hiervoor het eerste overleg van het OFL (Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving participatie eindberging radioactief-afval) van start. Het OFL gaat samen met belanghebbende organisaties in gesprek met als doel te komen tot een participatieplan. Dit plan wordt eind 2026 uitgereikt aan de staatssecretaris van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De Europese Unie stelt dat in 2050 duidelijk moet zijn hoe Nederland ervoor zorgt dat het kernafval voor altijd veilig is opgeborgen. Verenigd Front Kerngezond-voorzitter Tjeerd Palstra is ronduit tegen de plannen om kernafval te bergen in de bodem van de provincie Groningen. Zijn beweging is tegen kernenergie, maar onderhoudt wel korte lijnen met ministeries en verschillende deskundigen.

Gevaren

’’Wij zijn tegen de opslag van kernafval in de bodem van onze provincie, maar de regering heeft daar andere ideeën over. De eindberging in onze provincie brengt niet alleen veel kosten met zich mee, maar ook heel veel gevaren. In Duitsland moet het bijvoorbeeld weer uit de grond worden gehaald, omdat blijkt dat het gaat lekken en bewegen in de aardlagen. Dat geeft heel veel onrust en ook de waterbedrijven zijn daar niet blij mee. Het lijkt ons heel goed om daarvan te leren.’’

Kerncentrale

Op de vraag of de Eemshaven inmiddels uit beeld is als mogelijke plek om een kerncentrale te bouwen kan Palstra vooralsnog geen bevestigend antwoord geven. ’’Men is bezig in Terneuzen en Borssele, maar ook daar is de strijd nog niet gestreden. Er zouden twee kerncentrales komen, maar deze regering wenst er vier. Wij staan op de kaart in de Eemsdelta en elk kind op school kun je uitleggen dat de Eemsdelta niet geschikt is, omdat het een aardbevingsgebied is. Kerncentrales hebben een stabiele ondergrond nodig en die moet je niet vestigen in een aardbevingsgebied.’’

Aanwezigen

Naast de aanwezigheid van Jeroen Mutsaers (ministerie van Infrastructuur en Waterstaat) was er een bijdrage van onderzoeker en publicist Herman Damveld en waren Jan Haverkamp (WISE en Greenpeace) en Jeroen Bartol (COVRA) aanwezig voor de beantwoording van vragen. Zangeres Marlene Bakker verzorgde halverwege de avond de muzikale omlijsting. De avond werd afgesloten met een paneldiscussie.